← O konkursie Sigma School
Fundacja Sigma School · Konkurs matematyczny 2026/2027

Najpierw pomysł.
Potem rozwiązanie.

Zadania treningowe dla klas IV–VIII. Przeczytaj, spróbuj, narysuj. Gdy utkniesz, zajrzyj do podpowiedzi i wróć do własnego pomysłu.

Twoja przestrzeń do ćwiczeń5 klas.
75 zadań.
Bez pośpiechu.

Ćwicz samodzielnie, na lekcji lub na kółku matematycznym. Bez logowania i bez licznika czasu.

Wybierz swoją klasę

Piętnaście zadań w każdym zestawie — od rozgrzewki do wyzwania.

Klasa IV

10 zadań z wyborem odpowiedzi + 5 zadań z krótką odpowiedzią

Zestaw treningowy 01
01
Rozgrzewka· Liczenie wspólnych elementów

Wspólne klamerki

Osiem rysunków wisi obok siebie w jednym rzędzie. Pomiędzy każdymi dwoma sąsiednimi rysunkami jedna klamerka przytrzymuje oba rysunki. Na lewym i prawym końcu całego rzędu jest jeszcze po jednej klamerce. Innych klamerek nie ma. Ile klamerek użyto?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 8
  • B 9
  • C 10
  • D 16
Potrzebuję podpowiedzi

Policz najpierw miejsca pomiędzy rysunkami. Potem pamiętaj o obu końcach rzędu.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 9

  1. Pomiędzy ośmioma rysunkami jest siedem miejsc na wspólne klamerki.
  2. Na dwóch końcach rzędu są jeszcze dwie klamerki.
  3. Razem użyto 7 + 2 = 9 klamerek.
02
Rozgrzewka· Obliczenia pieniężne i wybór korzystnego zakupu

Pięć notesów

Jeden notes kosztuje 7 zł. W promocji zestaw trzech takich notesów kosztuje tyle, co dwa notesy kupione pojedynczo. Można łączyć zakupy zestawów i pojedynczych notesów. Ile najmniej trzeba zapłacić za dokładnie pięć notesów?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 21 zł
  • B 35 zł
  • C 28 zł
  • D 42 zł
Potrzebuję podpowiedzi

Zastanów się, ile pełnych zestawów po trzy notesy mieści się w zakupie pięciu notesów.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. 28 zł

  1. Promocyjny zestaw trzech notesów kosztuje 7 + 7 = 14 zł.
  2. Możemy kupić jeden zestaw i dwa pojedyncze notesy: 14 + 7 + 7 = 28 zł.
  3. Dwa zestawy dałyby sześć notesów, a mamy kupić dokładnie pięć. Bez zestawu zapłacilibyśmy 5 × 7 = 35 zł. Najmniejszy koszt to 28 zł.
03
Pomysł· Wnioskowanie z kilku warunków

Kolejka do pracowni

Ada, Bartek, Celina i Dawid stoją w kolejce, po jednej osobie na każdym z czterech miejsc. Ada stoi bezpośrednio przed Dawidem. Celina stoi przed Bartkiem, ale niekoniecznie bezpośrednio przed nim. Bartek nie stoi ani pierwszy, ani ostatni. Kto stoi ostatni?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A Ada
  • B Bartek
  • C Celina
  • D Dawid
Potrzebuję podpowiedzi

Ada i Dawid zajmują dwa sąsiednie miejsca w ustalonej kolejności. Sprawdź, gdzie może stanąć ta para.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: D. Dawid

  1. Gdyby Ada i Dawid zajmowali pierwsze dwa miejsca, Celina musiałaby być trzecia, a Bartek ostatni. To nie spełnia warunku.
  2. Gdyby Ada i Dawid zajmowali drugie i trzecie miejsce, Celina musiałaby być pierwsza, a Bartek znów ostatni.
  3. Zatem Ada i Dawid zajmują trzecie i czwarte miejsce. Przed nimi stoją Celina, a następnie Bartek.
  4. Jedyna kolejność to: Celina, Bartek, Ada, Dawid. Ostatni jest Dawid.
04
Rozgrzewka· Obliczenia zegarowe i poprawka wskazania

Zegar w przedpokoju

Ola musi być w pracowni najpóźniej o 11:00. Droga z domu zajmuje jej 10 minut. Zegar w przedpokoju spieszy się o 7 minut, czyli zawsze pokazuje godzinę o 7 minut późniejszą od prawdziwej. Jaką godzinę może najpóźniej wskazywać ten zegar, gdy Ola wychodzi z domu, aby zdążyć?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 10:43
  • B 10:50
  • C 10:57
  • D 11:07
Potrzebuję podpowiedzi

Najpierw ustal prawdziwą godzinę wyjścia. Dopiero potem sprawdź, co pokazuje spieszący się zegar.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. 10:57

  1. Ola musi naprawdę wyjść najpóźniej o 10:50, bo do 11:00 pozostaje wtedy 10 minut.
  2. O tej chwili zegar spieszący się o 7 minut pokazuje 10:57.
05
Pomysł· Kolejność i sąsiedztwo

Przestawianie plakietek

Pięć plakietek leży w rzędzie w kolejności A, B, C, D, E. W jednym ruchu wolno albo przenieść pierwszą plakietkę na koniec rzędu, albo odwrócić kolejność całego rzędu. Można wykonać dowolnie wiele takich ruchów. Którego układu nie da się otrzymać?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A E, A, B, C, D
  • B E, D, C, B, A
  • C A, C, B, D, E
  • D C, D, E, A, B
Potrzebuję podpowiedzi

Wyobraź sobie, że po ostatniej plakietce znów następuje pierwsza. Które plakietki są wtedy sąsiadami A? Czy dozwolone ruchy zmieniają tę parę?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. A, C, B, D, E

  1. Połączmy w myślach koniec rzędu z jego początkiem. W takim zamkniętym układzie sąsiadami A są B i E.
  2. Przeniesienie pierwszej plakietki na koniec nie zmienia par sąsiadów w tym zamkniętym układzie. Odwrócenie całego rzędu zamienia stronę lewą z prawą, ale również nie zmienia tych par.
  3. W układzie A, C, B, D, E sąsiadami A byłyby C i E. Tego układu nie można więc otrzymać.
  4. Pozostałe układy są osiągalne: E, A, B, C, D powstaje po czterech przeniesieniach pierwszej plakietki na koniec; E, D, C, B, A po jednym odwróceniu; C, D, E, A, B po dwóch przeniesieniach.
↑ Wróć do wyboru klasy
06
Pomysł· Porównywanie długości możliwych tras

Przez ogród

W ogrodzie są cztery miejsca: brama, fontanna, altana i plac zabaw. Łączy je dokładnie pięć ścieżek: brama–fontanna 6 m, fontanna–altana 4 m, altana–plac zabaw 5 m, brama–altana 12 m oraz fontanna–plac zabaw 11 m. Niektóre ścieżki są kręte. Podane liczby oznaczają długość przejścia daną ścieżką. Każdą ścieżką można iść w obie strony. Nie wolno chodzić poza ścieżkami. Ile metrów ma najkrótsza droga od bramy do placu zabaw?

BramaFontannaAltanaPlac zabaw6 m4 m5 m12 m11 m
Schemat ścieżek, nie w skali.

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 15 m
  • B 17 m
  • C 20 m
  • D 23 m
Potrzebuję podpowiedzi

Najkrótsza droga nie musi mieć najmniej ścieżek. Porównaj możliwe drogi bez wracania do wcześniej odwiedzonego miejsca.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: A. 15 m

  1. Przez fontannę i altanę droga ma długość 6 + 4 + 5 = 15 m.
  2. Droga brama–fontanna–plac zabaw ma 6 + 11 = 17 m, a brama–altana–plac zabaw także 12 + 5 = 17 m.
  3. Pozostała droga bez wracania to brama–altana–fontanna–plac zabaw: 12 + 4 + 11 = 27 m. Powroty tylko wydłużają spacer. Najkrótsza droga ma więc 15 m.
07
Pomysł· Pomiar masy przy stałym błędzie urządzenia

Uparta waga

Elektroniczna waga dodaje do rzeczywistej masy zawsze tę samą liczbę gramów. Gdy położono na niej jedną paczkę, wskazała 18 g. Gdy położono dwie takie same paczki razem, wskazała 30 g. Ile naprawdę waży jedna paczka?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 6 g
  • B 15 g
  • C 18 g
  • D 12 g
Potrzebuję podpowiedzi

Po dołożeniu drugiej paczki błąd wagi się nie zmienił. Co spowodowało wzrost wskazania?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: D. 12 g

  1. Dołożono jedną paczkę, a wskazanie wzrosło z 18 g do 30 g.
  2. Ponieważ waga w obu pomiarach dodała ten sam błąd, wzrost 30 − 18 = 12 g jest prawdziwą masą dołożonej paczki.
  3. Sprawdzenie: przy masie 12 g waga zawyża wynik o 6 g. Dwie paczki ważą 24 g, a waga pokazuje 24 + 6 = 30 g.
08
Wyzwanie· Planowanie trasy

Jedno połączenie drugi raz

Cztery stanowiska oznaczono A, B, C i D. Każda para stanowisk jest połączona osobną drogą: A–B, A–C, A–D, B–C, B–D i C–D. Drogami wolno chodzić w obie strony; przejść z jednej drogi na drugą można tylko przy stanowisku. Kurier zaczyna przy A i kończy przy B. Ma przejść jedną z dróg dokładnie dwa razy, a każdą z pozostałych dokładnie raz. Którą drogę musi przejść dwukrotnie?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A A–B
  • B A–C
  • C B–D
  • D C–D
Potrzebuję podpowiedzi

Kurier nie zaczyna ani nie kończy przy C i D. Każde przyjście do któregoś z tych stanowisk musi połączyć się z późniejszym odejściem.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: D. C–D

  1. Przy stanowisku C każdemu przyjściu kuriera towarzyszy odejście. Przejścia przy C muszą więc dać się połączyć w pary. To samo dotyczy stanowiska D.
  2. Do każdego z tych stanowisk dochodzą trzy drogi. Gdyby każdą z nich przejść tylko raz, przy stanowisku byłyby trzy przejścia, których nie da się połączyć w pary.
  3. Powtarzana droga musi zatem dochodzić zarówno do C, jak i do D. Może to być tylko droga C–D.
  4. Taką trasę można przejść: A → C → D → A → B → C → D → B. Droga C–D występuje dwa razy, każda pozostała raz, a początek i koniec są zgodne z warunkiem.
09
Pomysł· Informacje i wnioski

Pytania, które nie wystarczą

Hania wybrała jedną z liczb od 1 do 8. Odpowiada zgodnie z prawdą wyłącznie na trzy rodzaje pytań: „Czy liczba jest większa niż 4?”, „Czy liczba jest parzysta?” oraz „Czy liczba jest mniejsza niż 3?”. Pytania można zadawać w dowolnej kolejności i powtarzać. Której z podanych par liczb nie można rozróżnić na podstawie takich odpowiedzi?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 5 i 7
  • B 1 i 3
  • C 2 i 6
  • D 4 i 8
Potrzebuję podpowiedzi

Porównaj dwie liczby z wybranej pary. Jeśli choć na jedno dozwolone pytanie dają różne odpowiedzi, to można je rozróżnić.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: A. 5 i 7

  1. Liczby 5 i 7 dają dokładnie te same odpowiedzi: obie są większe niż 4, żadna nie jest parzysta i żadna nie jest mniejsza niż 3.
  2. Powtarzanie tych pytań ani zmiana ich kolejności nie dostarczy nowej informacji. Nie można więc rozróżnić 5 i 7.
  3. Liczby 1 i 3 rozróżnia pytanie o liczbę mniejszą niż 3. Liczby 2 i 6 oraz liczby 4 i 8 rozróżnia pytanie o liczbę większą niż 4.
10
Wyzwanie· Pakowanie i uzasadnianie najmniejszej liczby pudełek

Paczuszki z kredkami

Mamy sześć zamkniętych paczuszek zawierających kolejno 8, 7, 4, 4, 4 i 3 kredki. Paczuszek nie wolno otwierać ani dzielić. Do jednego pudełka można włożyć paczuszki zawierające łącznie najwyżej 10 kredek. Ile najmniej pudełek potrzeba, aby zapakować wszystkie paczuszki?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 3
  • B 4
  • C 5
  • D 6
Potrzebuję podpowiedzi

Sprawdź, czy do paczuszki z ośmioma kredkami da się dołożyć jakąkolwiek inną paczuszkę.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 4

  1. Paczuszka z 8 kredkami musi leżeć sama, bo nawet dołożenie najmniejszej dałoby 8 + 3 = 11 kredek.
  2. W pozostałych paczuszkach są 7 + 4 + 4 + 4 + 3 = 22 kredki. Nie mieszczą się w dwóch pudełkach, bo te pomieszczą najwyżej 20 kredek.
  3. Potrzeba zatem co najmniej czterech pudełek. Cztery wystarczą: [8], [7 i 3], [4 i 4], [4].
↑ Wróć do wyboru klasy
11
Pomysł· Planowanie czynności wykonywanych równolegle

Czas na oprawę

Drukarka automatycznie drukuje plakat przez 15 minut. W tym czasie Lena może składać ramkę; zajmuje jej to 12 minut. Gdy plakat jest już wydrukowany, a ramka gotowa, Lena potrzebuje jeszcze 4 minut na umieszczenie plakatu w ramce. Składanie ramki zaczyna najwcześniej w chwili włączenia drukarki. Ile najmniej minut od włączenia drukarki potrzeba, aby oprawiony plakat był gotowy?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Nie wszystkie czasy trzeba dodawać. Które dwie czynności mogą trwać jednocześnie?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 19

  1. Lena może zacząć składać ramkę od razu po włączeniu drukarki.
  2. Ramka będzie gotowa po 12 minutach, a wydruk po 15 minutach. Dopiero wtedy można rozpocząć oprawianie plakatu.
  3. Oprawianie zajmie kolejne 4 minuty, więc najwcześniej plakat będzie gotowy po 15 + 4 = 19 minutach.
  4. Szybciej się nie da: sam wydruk musi być gotowy, zanim zaczną się ostatnie 4 minuty pracy.
12
Wyzwanie· Systematyczne liczenie możliwości

Nocny kod

Kod składa się z pięciu symboli zapisanych w rzędzie. W każdym miejscu można umieścić słońce, księżyc albo gwiazdę. Pierwszy symbol musi być słońcem, a ostatni księżycem. Dwa sąsiednie symbole nie mogą być jednakowe. Ile różnych kodów można ułożyć? Kody czytamy od lewej do prawej.

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Oznacz słońce literą S, księżyc literą K, a gwiazdę literą G. Drugi symbol może być tylko K albo G. Rozpatrz te dwie możliwości osobno.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 5

  1. Oznaczmy słońce przez S, księżyc przez K, a gwiazdę przez G.
  2. Jeśli drugi symbol to K, otrzymujemy tylko dwa poprawne kody: S K S G K oraz S K G S K.
  3. Jeśli drugi symbol to G, otrzymujemy tylko trzy poprawne kody: S G S G K, S G K S K oraz S G K G K.
  4. Drugi symbol nie może być S, więc wyczerpaliśmy wszystkie możliwości. Razem jest 2 + 3 = 5 kodów.
13
Wyzwanie· Najwięcej możliwości

Stroje drużyn

Dla każdej drużyny wybieramy kolor czapki, koszulki i chusty. Każdy z tych elementów może być granatowy albo pomarańczowy. Stroje każdych dwóch drużyn muszą różnić się kolorem co najmniej dwóch elementów. Ile najwięcej drużyn może otrzymać tak dobrane stroje?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Pomyśl najpierw tylko o kolorach czapki i koszulki. Czy dwie drużyny mogą mieć jednakowe oba te elementy, a różnić się jedynie chustą?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 4

  1. Dwie drużyny nie mogą mieć jednocześnie jednakowych kolorów czapki i koszulki: różniłyby się wtedy najwyżej chustą, czyli tylko jednym elementem.
  2. Możliwe są cztery pary kolorów czapki i koszulki: granatowy–granatowy, granatowy–pomarańczowy, pomarańczowy–granatowy oraz pomarańczowy–pomarańczowy. Drużyn może być zatem najwyżej cztery.
  3. Cztery drużyny można ubrać tak, zapisując kolejno kolory czapki, koszulki i chusty: GGG, GPP, PGP oraz PPG. Litera G oznacza granatowy, a P pomarańczowy.
  4. Każde dwa z tych czterech zestawów różnią się dokładnie w dwóch miejscach. Cztery stroje spełniają więc warunek i jest to największa możliwa liczba.
14
Wyzwanie· Sprawdzanie warunków i systematyczne liczenie par

Dwie prawdziwe wskazówki

Zosia wybrała dwie różne liczby spośród 1, 2, 3, 4, 5 i 6. Podała trzy wskazówki: „Suma tych liczb jest większa niż 7”, „Wynik mnożenia tych liczb jest mniejszy niż 15”, „Większa z wybranych liczb to 5”. Dokładnie dwie wskazówki są prawdziwe. Ile różnych par liczb mogła wybrać? Kolejność liczb w parze nie ma znaczenia.

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Rozpatrz osobno pary, w których większą liczbą jest 5, pary z większą liczbą 6 oraz pozostałe.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 5

  1. Pary z większą liczbą 5 to (1, 5), (2, 5), (3, 5) i (4, 5). W każdej dokładnie dwie wskazówki są prawdziwe: trzecia i jedna z dwóch pierwszych.
  2. Gdy większą liczbą jest 6, trzecia wskazówka jest fałszywa. Obie pierwsze muszą być prawdziwe. Spełnia je tylko para (2, 6): suma wynosi 8, a wynik mnożenia 12.
  3. Gdy obie liczby są mniejsze niż 5, ich największa możliwa suma to 3 + 4 = 7. Pierwsza i trzecia wskazówka są wtedy fałszywe, więc takich par nie wybieramy.
  4. Możliwych par jest 4 + 1 = 5.
15
Wyzwanie· Planowanie ruchu i przewidywanie odpowiedzi przeciwnika

Dwa sposoby na wygraną

Na planszy do gry w kółko i krzyżyk pola są ponumerowane rzędami: w górnym rzędzie 1, 2, 3; w środkowym 4, 5, 6; w dolnym 7, 8, 9. Oskar stawia X, a Ola O. Wygrywa ten, kto zajmie trzy pola w jednym rzędzie, jednej kolumnie lub na jednej z dwóch przekątnych. Na polach 1 i 6 są już X, a na polach 2 i 4 są O. Pozostałe pola są wolne. Teraz Oskar zajmie jedno wolne pole, potem Ola jedno wolne pole. Które pole powinien teraz zająć Oskar, aby niezależnie od ruchu Oli móc wygrać, stawiając swój kolejny X? Podaj numer pola.

123456789
Rysunek pomocniczy.

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Poszukaj ruchu, który jednocześnie przygotuje dwa różne miejsca na zwycięskiego X. Ola zdąży zająć tylko jedno z nich.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 9

  1. Oskar powinien postawić X na polu 9.
  2. Wtedy do ukończenia prawej kolumny 3, 6, 9 brakuje mu pola 3, a do ukończenia przekątnej 1, 5, 9 pola 5.
  3. Ola może zająć co najwyżej jedno z pól 3 i 5. Oskar zajmie drugie i wygra. Ola nie może w swoim ruchu wygrać wcześniej, bo jej obecne pola 2 i 4 nie leżą w jednej zwycięskiej linii.
  4. Pozostałe ruchy nie zapewniają takiej wygranej: po X na 3 lub 5 Ola blokuje pole 9; po X na 7 lub 8 Oskar nie ma żadnej linii, którą mógłby uzupełnić jednym kolejnym X.
↑ Wróć do wyboru klasy

Klasa V

10 zadań z wyborem odpowiedzi + 5 zadań z krótką odpowiedzią

Zestaw treningowy 01
01
Rozgrzewka· Dodawanie i odejmowanie ułamków o jednakowych mianownikach

Trzy dni pracy

Zespół malował dużą planszę. W poniedziałek pomalował 3/10 całej planszy, we wtorek kolejne 4/10 całej planszy, a w środę resztę. Żadnego fragmentu nie malowano dwa razy. O jaką część całej planszy więcej pomalowano we wtorek niż w środę?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 1/10
  • B 3/10
  • C 4/10
  • D 7/10
Potrzebuję podpowiedzi

Cała plansza to 10/10. Ustal najpierw, jaka część została na środę.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: A. 1/10

  1. W poniedziałek i wtorek pomalowano 3/10 + 4/10 = 7/10 planszy.
  2. Na środę zostało 10/10 − 7/10 = 3/10 planszy.
  3. We wtorek pomalowano o 4/10 − 3/10 = 1/10 całej planszy więcej niż w środę.
02
Rozgrzewka· Pole prostokąta i części wspólnej

Dwa znaczki

Na stole leżą dwa prostokątne papierowe znaczki, każdy o wymiarach 6 cm na 4 cm. Znaczki częściowo zachodzą na siebie. Ich wspólna część jest kwadratem o boku 2 cm. Jakie pole stołu zakrywają razem?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 40 cm²
  • B 48 cm²
  • C 44 cm²
  • D 52 cm²
Potrzebuję podpowiedzi

Po dodaniu pól obu znaczków wspólna część jest policzona dwa razy. Ile razy powinna być policzona?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. 44 cm²

  1. Pole jednego znaczka wynosi 6 × 4 = 24 cm², a suma pól dwóch znaczków to 48 cm².
  2. Wspólny kwadrat ma pole 2 × 2 = 4 cm². W sumie 48 cm² policzono go dwukrotnie.
  3. Odejmujemy jedno pole wspólnego kwadratu: 48 − 4 = 44 cm².
03
Pomysł· Wartość żetonów

Trzy kolory po wymianach

Na początku mamy 27 białych żetonów i żadnych innych. Wolno wymieniać dwa białe żetony na jeden granatowy albo trzy granatowe na jeden pomarańczowy. Każdą z tych wymian wolno też wykonać w odwrotną stronę. Nie można dodawać ani zabierać żetonów w inny sposób. Po pewnej liczbie wymian mamy tyle samo żetonów każdego z trzech kolorów. Ile żetonów każdego koloru wtedy mamy?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 2
  • B 3
  • C 6
  • D 9
Potrzebuję podpowiedzi

Wyobraź sobie, że wszystkie żetony wymieniasz z powrotem na białe. Ilu białym odpowiada jeden żeton każdego z trzech kolorów?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 3

  1. Jeden granatowy żeton odpowiada dwóm białym, a jeden pomarańczowy — trzem granatowym, czyli sześciu białym.
  2. Zestaw złożony z jednego żetonu każdego koloru odpowiada zatem 1 + 2 + 6 = 9 białym. Wymiany nie zmieniają łącznej wartości liczonej w białych żetonach.
  3. Z początkowych 27 białych można więc otrzymać 27 : 9 = 3 takie zestawy. Każdego koloru muszą być 3 żetony.
  4. Taki stan jest osiągalny: zostawiamy 3 białe, a pozostałe 24 wymieniamy na 12 granatowych. Zostawiamy 3 granatowe, a pozostałe 9 wymieniamy na 3 pomarańczowe.
04
Rozgrzewka· Porównywanie ułamków dziesiętnych

Najkrótszy z pasujących pasków

Do wykonania ozdoby potrzebny jest pasek dłuższy niż 0,6 m. Do wyboru są paski długości: 0,58 m, 0,65 m, 0,605 m i 0,6 m. Który z pasujących pasków jest najkrótszy?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 0,58 m
  • B 0,65 m
  • C 0,6 m
  • D 0,605 m
Potrzebuję podpowiedzi

Zapisz wszystkie długości w tysięcznych częściach metra. Pamiętaj, że pasek musi być dłuższy niż 0,6 m, a nie równy tej długości.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: D. 0,605 m

  1. Możemy zapisać długości tak: 0,580 m, 0,650 m, 0,605 m oraz 0,600 m.
  2. Dłuższe niż 0,600 m są tylko paski 0,650 m i 0,605 m.
  3. Krótszy z nich ma długość 0,605 m.
05
Pomysł· Składanie papieru

Dziurki w złożonym pasku

Papierowy pasek długości 40 cm składamy na pół, nakładając jeden jego koniec na drugi, a potem tak samo jeszcze raz na pół. Złożony pasek ma długość 10 cm i cztery warstwy. Przekłuwamy wszystkie warstwy w jednym miejscu, oddalonym o 3 cm od jednego z końców złożonego paska; odległość mierzymy wzdłuż jego długości. Po całkowitym rozłożeniu w pasku są cztery dziurki. Jaka jest najmniejsza odległość między sąsiednimi dziurkami, mierzona wzdłuż paska?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 3 cm
  • B 10 cm
  • C 14 cm
  • D 6 cm
Potrzebuję podpowiedzi

Rozkładaj pasek po jednym zgięciu. Dwie dziurki po przeciwnych stronach zgięcia leżą w tej samej odległości od niego.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: D. 6 cm

  1. Na pasku złożonym do długości 10 cm dziurka jest oddalona od jednego końca o 3 cm, a od drugiego o 7 cm.
  2. Rozkładamy tylko ostatnie zgięcie, uzyskując pasek długości 20 cm. Dziurki mogą leżeć 3 i 17 cm od jego końca albo 7 i 13 cm od tego końca. Zależy to od tego, przy którym końcu przekłuto pasek.
  3. Po całkowitym rozłożeniu otrzymujemy położenia 3, 17, 23, 37 cm albo 7, 13, 27, 33 cm, liczone od jednego końca paska.
  4. W pierwszym przypadku odstępy kolejnych dziurek wynoszą 14, 6 i 14 cm, a w drugim 6, 14 i 6 cm. W obu przypadkach najmniejszy odstęp ma 6 cm.
↑ Wróć do wyboru klasy
06
Pomysł· Obwód prostokąta i wspólna krawędź

Tablica podzielona na dwie części

Prostokątną tablicę podzielono na dwa prostokąty jednym odcinkiem równoległym do jej krótszych boków. Odcinek podziału ma długość 8 cm. Obwody otrzymanych prostokątów wynoszą 26 cm i 34 cm. Jaki jest obwód całej tablicy?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 30 cm
  • B 50 cm
  • C 44 cm
  • D 60 cm
Potrzebuję podpowiedzi

W obwodach obu małych prostokątów policzono odcinek podziału. Ile razy? Czy należy on do zewnętrznego brzegu tablicy?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. 44 cm

  1. Suma obwodów obu części wynosi 26 + 34 = 60 cm.
  2. W tej sumie każdy odcinek zewnętrznego brzegu tablicy policzono raz, a wewnętrzny odcinek podziału — dwa razy.
  3. Obwód całej tablicy wynosi więc 60 − 8 − 8 = 44 cm.
07
Pomysł· Odtwarzanie liczby z nakładających się sum

Trzy odczyty z regału

Regał ma pięć półek, ponumerowanych od góry od 1 do 5. Na półkach 1, 2 i 3 stoi razem 18 figurek; na półkach 2, 3 i 4 — razem 24 figurki; a na półkach 3, 4 i 5 — razem 21 figurek. Na pierwszej półce jest 6 figurek, a na piątej 5. Ile figurek stoi na trzeciej półce?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 3
  • B 4
  • C 5
  • D 8
Potrzebuję podpowiedzi

Od sumy dla półek 3, 4 i 5 odejmij liczbę figurek z półki 5. Potem porównaj wynik z sumą dla półek 2, 3 i 4.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 4

  1. Na półkach 3 i 4 stoi razem 21 − 5 = 16 figurek.
  2. Na półkach 2, 3 i 4 jest 24 figurki, więc na półce 2 stoi 24 − 16 = 8 figurek.
  3. Na pierwszych trzech półkach jest 18 figurek. Na trzeciej stoi zatem 18 − 6 − 8 = 4 figurki.
08
Pomysł· Ułamek jako część całości i pomocniczy podział

Nierówne kawałki papieru

Prostokątny arkusz podzielono na cztery pasy o jednakowych polach. Jeden z tych pasów podzielono dodatkowo na trzy kawałki o jednakowych polach. Pomalowano jeden z trzech niepodzielonych pasów oraz jeden z trzech małych kawałków. Jaką część pola całego arkusza pomalowano?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 1/6
  • B 1/4
  • C 1/2
  • D 1/3
Potrzebuję podpowiedzi

Wyobraź sobie, że każdy z czterech pasów podzielono na trzy części o jednakowym polu. Ile takich małych części ma cały arkusz?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: D. 1/3

  1. Możemy pomocniczo podzielić każdy z czterech pasów na trzy równe części. Cały arkusz ma wtedy 12 części o jednakowych polach.
  2. Pomalowany duży pas zajmuje 3 takie części, a pomalowany mały kawałek jeszcze 1. Pomalowano więc 4 z 12 części.
  3. Dwanaście części można podzielić na trzy grupy po cztery. Pomalowane pole stanowi zatem 1/3 całego arkusza.
09
Pomysł· Systematyczne liczenie par z dwoma warunkami

Dwie różnice w zestawie

W pudełku jest dziewięć różnych kafelków: koło, kwadrat i trójkąt, każdy w kolorze czerwonym, zielonym i niebieskim. Wybieramy dwa kafelki, które mają różne kształty i różne kolory. Ile różnych zestawów możemy wybrać? Kolejność wybierania nie ma znaczenia.

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 18
  • B 9
  • C 12
  • D 36
Potrzebuję podpowiedzi

Najpierw ustal dwa kształty, na przykład koło i kwadrat. Ile par kolorów będzie do nich pasować?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: A. 18

  1. Możemy wybrać trzy pary kształtów: koło i kwadrat, koło i trójkąt albo kwadrat i trójkąt.
  2. Dla ustalonej pary kształtów pierwszy kształt może mieć jeden z 3 kolorów. Drugi musi mieć inny kolor, więc ma 2 możliwości. Daje to 3 × 2 = 6 zestawów.
  3. Łącznie jest 6 + 6 + 6 = 18 zestawów. Każdy został policzony raz, przy swojej parze kształtów.
10
Wyzwanie· Odtwarzanie położenia punktów na prostej

Sześć odległości

Na prostej zaznaczono cztery różne punkty. Zmierzono wszystkie sześć odległości między parami punktów. Wyniki to 1 cm, 2 cm, 3 cm, 4 cm, 5 cm i 6 cm, każdy dokładnie raz. Jaka jest odległość między dwoma środkowymi punktami?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 1 cm
  • B 2 cm
  • C 3 cm
  • D 4 cm
Potrzebuję podpowiedzi

Najdalsze punkty dzieli 6 cm. Która para może być odległa o 5 cm? Możesz odwrócić cały rysunek, żeby punkt bliski skrajnemu znalazł się po lewej.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. 3 cm

  1. Skrajne punkty dzieli 6 cm. Oznaczmy ich położenia liczbami 0 i 6. Pozostałe punkty muszą leżeć przy liczbach całkowitych od 1 do 5, bo ich odległości od punktu 0 są całkowitymi liczbami centymetrów.
  2. Odległość 5 cm może łączyć tylko położenia 0 i 5 albo 1 i 6. Po ewentualnym odwróceniu rysunku możemy przyjąć, że jeden z punktów wewnętrznych leży przy liczbie 1.
  3. Drugi punkt wewnętrzny może wtedy leżeć tylko przy liczbie 2, 3, 4 albo 5.
  4. Położenie 2 powtarza odległość 1, położenie 3 powtarza odległość 3, a położenie 5 powtarza odległość 1. Pozostaje położenie 4.
  5. Punkty przy 0, 1, 4 i 6 dają odległości 1, 4, 6, 3, 5 i 2. Dwa środkowe punkty dzieli 4 − 1 = 3 cm.
↑ Wróć do wyboru klasy
11
Pomysł· Liczby w kolejności

Rosnący szereg modeli

W rzędzie stoi osiem modeli. Ich wysokości, od lewej do prawej, wynoszą 3, 7, 4, 8, 5, 9, 11 i 10 cm. Chcemy usunąć część modeli tak, aby każdy kolejny z pozostałych był wyższy od poprzedniego. Nie wolno zmieniać kolejności pozostawionych modeli. Ile najmniej modeli trzeba usunąć?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Znajdź dwa modele, z których wyższy stoi przed niższym. Czy oba mogą pozostać? Poszukaj kilku takich par bez wspólnych modeli.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 3

  1. Nie można zachować jednocześnie modeli wysokości 7 i 4 cm: wyższy stoi przed niższym. Tak samo nie można zachować obu modeli z par 8 i 5 cm oraz 11 i 10 cm.
  2. Te trzy pary nie mają wspólnych modeli. Z każdej trzeba więc usunąć co najmniej jeden model, czyli łącznie przynajmniej 3.
  3. Trzy usunięcia wystarczą: usuwamy modele wysokości 7, 8 i 11 cm. Zostają kolejno 3, 4, 5, 9 i 10 cm, a każdy kolejny jest wyższy. Minimum wynosi 3.
12
Wyzwanie· Planowanie i uzasadnianie najmniejszej liczby przerw

Terminarz bez zbędnych przerw

Cztery drużyny A, B, C i D rozegrają turniej: każda z każdą dokładnie jeden mecz. Wszystkie sześć meczów odbywa się kolejno na jednym boisku. Jeśli jakaś drużyna występuje w dwóch kolejnych meczach, między tymi meczami musi być przerwa. W pozostałych przypadkach przerwa nie jest potrzebna. Ile najmniej przerw można zaplanować, odpowiednio ustalając kolejność meczów?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Po meczu A–B tylko jeden inny mecz można rozegrać od razu, bez przerwy. Czy po nim da się dołączyć jeszcze trzeci mecz bez przerwy?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 2

  1. Bez przerwy po meczu A–B można rozegrać tylko C–D. Analogicznie pozostałe pary meczów bez wspólnych drużyn to A–C z B–D oraz A–D z B–C.
  2. Nie można rozegrać trzech meczów pod rząd bez żadnej przerwy: po dowolnym meczu jest tylko jeden mecz bez wspólnej drużyny, a po nim powrót do pierwszej pary oznaczałby powtórzenie już rozegranego meczu.
  3. Sześć meczów trzeba więc podzielić na co najmniej trzy grupy, po najwyżej dwa mecze bez przerwy w każdej. Między trzema grupami są co najmniej dwie przerwy.
  4. Dwie przerwy wystarczą: A–B, C–D, przerwa, A–C, B–D, przerwa, A–D, B–C. Zatem najmniejsza liczba przerw to 2.
13
Wyzwanie· Strategia wyboru

Dwa stosy do wyboru

Na pięciu kartach zapisano liczby 4, 5, 6, 8 i 9. Kaja rozdziela wszystkie karty na dwa niepuste stosy. Potem Leon wybiera dla siebie jeden cały stos, a Kaja dostaje drugi. Wynik Kai to suma liczb na jej kartach. Jaki największy wynik Kaja może sobie zapewnić przez odpowiedni podział, niezależnie od tego, który stos wybierze Leon?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Oceń podział, patrząc na stos z mniejszą sumą. Najpierw sprawdź, jaka jest suma liczb na wszystkich kartach.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 15

  1. Suma wszystkich liczb wynosi 4 + 5 + 6 + 8 + 9 = 32. Kaja może dostać stos o mniejszej sumie, więc aby zapewnić sobie 16 punktów, musiałaby podzielić karty na dwie równe sumy po 16. Większego wyniku nie zapewni, bo na dwóch stosach zabrakłoby punktów.
  2. Stosu o sumie 16 nie da się utworzyć. Gdyby zawierał kartę 9, pozostałe karty musiałyby dać 7. Żadna z kart 4, 5, 6 i 8 nie ma wartości 7, a już dwie najmniejsze dają 9.
  3. Jeśli w stosie nie ma 9, ale jest 8, z kart 4, 5 i 6 trzeba byłoby dołożyć sumę 8. To także niemożliwe: jedna karta nie wystarcza, a dwie dają co najmniej 9. Bez kart 9 i 8 nawet wszystkie pozostałe dają tylko 4 + 5 + 6 = 15.
  4. Podział na stosy [6, 9] oraz [4, 5, 8] daje sumy 15 i 17. Niezależnie od wyboru Leona Kaja dostanie co najmniej 15 punktów. To największy wynik, który może sobie zapewnić.
14
Wyzwanie· Nakładanie się fragmentów i uzasadnianie minimum

Najkrótszy zapis kontrolny

Urządzenie zapisuje w jednym rzędzie wyłącznie litery A i B. W zapisie mają wystąpić wszystkie cztery fragmenty: AAA, ABB, BBA i BAB. Każdy fragment musi składać się z trzech kolejnych liter, czytanych od lewej do prawej. Fragmenty mogą się nakładać, a dodatkowe fragmenty są dozwolone. Ile najmniej liter musi mieć cały zapis?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Zapis z sześciu liter ma tylko cztery miejsca rozpoczęcia fragmentu trzyliterowego. Czy AAA może stać tuż obok któregoś z pozostałych wymaganych fragmentów, z przesunięciem o jedną literę?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 7

  1. Zapis z sześciu liter ma dokładnie cztery fragmenty trzyliterowe: zaczynające się na miejscach 1, 2, 3 i 4. Przy pięciu literach byłoby ich tylko trzy.
  2. Aby sześć liter wystarczyło, te cztery fragmenty musiałyby być dokładnie fragmentami AAA, ABB, BBA i BAB, w jakiejś kolejności.
  3. Fragment przesunięty o jedno miejsce względem AAA musi zaczynać się od AA albo kończyć na AA. Żaden z trzech pozostałych wymaganych fragmentów nie ma tej własności.
  4. W zapisie sześcioliterowym AAA ma przynajmniej jeden sąsiedni fragment trzyliterowy. Nie może to być żaden z pozostałych wymaganych fragmentów, więc sześć liter nie wystarczy.
  5. Siedem liter wystarczy: AAABBAB. Fragment AAA zaczyna się na miejscu 1, ABB na 3, BBA na 4, a BAB na 5. Minimum wynosi 7.
15
Wyzwanie· Dzielenie z resztą i poszukiwanie największej wartości

Iloraz taki jak reszta

Liczbę 72 podzielono z resztą przez pewną dodatnią liczbę naturalną. Otrzymany iloraz jest równy reszcie z tego dzielenia. Jaka jest największa możliwa reszta?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Reszta zawsze jest mniejsza od dzielnika. Gdyby iloraz i reszta wynosiły 8, jaki najmniejszy mógłby być dzielnik?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 6

  1. Gdyby reszta wynosiła co najmniej 8, iloraz też wynosiłby co najmniej 8, a dzielnik co najmniej 9. Dzielona liczba byłaby wtedy nie mniejsza niż 8 × 9 + 8 = 80. To za dużo.
  2. Reszta może więc wynosić najwyżej 7. Gdyby reszta i iloraz wynosiły 7, po odjęciu reszty zostałoby 72 − 7 = 65. Ta liczba musiałaby być równa siedmiokrotności dzielnika. Jednak 7 × 9 = 63, a 7 × 10 = 70, więc 65 nie jest wielokrotnością 7.
  3. Reszta 6 jest możliwa: 72 = 6 × 11 + 6. Iloraz i reszta są równe 6, a reszta jest mniejsza od dzielnika 11.
  4. Największa możliwa reszta wynosi zatem 6.
↑ Wróć do wyboru klasy

Klasa VI

10 zadań z wyborem odpowiedzi + 5 zadań z krótką odpowiedzią

Zestaw treningowy 01
01
Rozgrzewka· Ułamki i części wspólne

Dwa kolory na pasku

Pasek podzielono na 18 jednakowych pól ułożonych w jednym rzędzie. Pierwsze 2/3 paska, licząc od lewej, zaznaczono na niebiesko. Prawą połowę paska zaznaczono na żółto. Jaką część całego paska zaznaczono oboma kolorami?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 1/6
  • B 1/3
  • C 1/2
  • D 5/6
Potrzebuję podpowiedzi

Ustal numery pól niebieskich i żółtych. Które numery wystąpią w obu grupach?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: A. 1/6

  1. Niebieskich pól jest 2/3 · 18 = 12, czyli są to pola od 1 do 12.
  2. Żółtych pól jest 1/2 · 18 = 9, czyli są to pola od 10 do 18.
  3. Oba kolory mają pola 10, 11 i 12. Stanowią one 3/18 = 1/6 całego paska.
02
Rozgrzewka· Średnia arytmetyczna

Błąd w zapisie

Średnia czterech zapisanych liczb wynosi 13. Zauważono, że jedną z nich zapisano błędnie: zamiast 10 wpisano 18. Jaka będzie średnia po poprawieniu tego błędu?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 10
  • B 11
  • C 12
  • D 15
Potrzebuję podpowiedzi

O ile zmniejszy się suma czterech liczb? Liczba składników się nie zmienia.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 11

  1. Początkowa suma czterech zapisanych liczb wynosi 4 · 13 = 52.
  2. Poprawienie 18 na 10 zmniejsza sumę o 8. Prawidłowa suma to 44.
  3. Nowa średnia wynosi 44 : 4 = 11.
03
Pomysł· Pole powierzchni prostopadłościanu

Dwa sklejone klocki

Dwa jednakowe prostopadłościenne klocki mają wymiary 2 cm × 3 cm × 5 cm. Sklejamy je całymi ścianami o takich samych wymiarach, bez przesunięcia. Jakie jest największe możliwe pole powierzchni zewnętrznej powstałej bryły? Nie wliczamy sklejonych ścian.

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 94 cm²
  • B 104 cm²
  • C 112 cm²
  • D 124 cm²
Potrzebuję podpowiedzi

Przy sklejeniu znikają z powierzchni zewnętrznej dwie jednakowe ściany. Które ściany warto skleić, żeby ubyło jak najmniej?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. 112 cm²

  1. Jeden klocek ma pole powierzchni 2 · (2 · 3 + 2 · 5 + 3 · 5) = 62 cm². Dwa osobne klocki mają łącznie 124 cm².
  2. Najmniejsza ściana ma pole 2 · 3 = 6 cm². Sklejenie takich ścian usuwa z powierzchni zewnętrznej 12 cm².
  3. Największe możliwe pole wynosi 124 − 12 = 112 cm². Sklejenie większych ścian zmniejszyłoby je bardziej.
04
Rozgrzewka· Liczby ujemne i odległość

Blisko punktu na osi

Ile liczb całkowitych leży na osi liczbowej w odległości mniejszej niż 4 od liczby −3?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 6
  • B 8
  • C 9
  • D 7
Potrzebuję podpowiedzi

Zaznacz najpierw liczby odległe od −3 dokładnie o 4. Tych dwóch liczb nie wliczamy.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: D. 7

  1. Liczby odległe od −3 dokładnie o 4 to −7 i 1.
  2. Szukamy liczb całkowitych leżących ściśle między nimi: −6, −5, −4, −3, −2, −1 i 0.
  3. Jest ich 7.
05
Pomysł· Kolejność działań i ułamki

Dwa automaty rachunkowe

Do dwóch automatów wpisano tę samą dodatnią liczbę. Automat A najpierw dzieli ją przez 2, a potem dodaje 3. Automat B najpierw dodaje 3, a potem dzieli wynik przez 2. Które zdanie jest prawdziwe dla każdej wpisanej liczby?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A Wynik A jest o 1,5 większy od wyniku B.
  • B Wynik B jest o 1,5 większy od wyniku A.
  • C Wynik A jest o 3 większy od wyniku B.
  • D Raz większy wynik daje automat A, a raz B — zależnie od wpisanej liczby.
Potrzebuję podpowiedzi

W automacie B przez 2 dzielona jest także dodana trójka. Porównaj obie części otrzymanych wyników.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: A. Wynik A jest o 1,5 większy od wyniku B.

  1. Oba automaty zawierają w wyniku połowę wpisanej liczby.
  2. Automat A dodaje do tej połowy 3. Automat B dodaje tylko połowę liczby 3, czyli 1,5.
  3. Wynik A jest więc zawsze większy o 3 − 1,5 = 1,5.
↑ Wróć do wyboru klasy
06
Pomysł· Dobór par

Jedna karta zostaje

Mamy dziewięć kart, na których zapisano liczby od 1 do 9 — każdą dokładnie raz. Wybieramy osiem kart i układamy je w cztery pary. Suma liczb w każdej parze musi wynosić 8 albo 11. Jaka jest największa liczba, którą można pozostawić na niewybranej karcie?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 4
  • B 5
  • C 7
  • D 9
Potrzebuję podpowiedzi

Zsumuj liczby na wszystkich kartach. Jakie sumy mogą mieć cztery pary, jeśli każda ma sumę 8 albo 11? Warunek dotyczący sumy to dopiero pierwszy krok — sprawdź też możliwość ułożenia par.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: A. 4

  1. Suma liczb od 1 do 9 wynosi 45. Gdyby wszystkie cztery pary miały sumę 8, suma wybranych kart wynosiłaby 32. Każda para o sumie 11 zamiast 8 zwiększa ten wynik o 3.
  2. Możliwe sumy wybranych kart to zatem 32, 35, 38, 41 i 44. Na pominiętej karcie musiałaby być odpowiednio liczba 13, 10, 7, 4 albo 1. Spośród dostępnych kart możliwe są więc tylko 7, 4 i 1.
  3. Nie można pominąć karty 7. Wtedy karta 1 nie znalazłaby partnera: aby uzyskać 8, potrzebowałaby 7, a aby uzyskać 11 — niedostępnej karty 10.
  4. Kartę 4 można pominąć, tworząc pary (1, 7), (2, 9), (3, 8), (5, 6). Ich sumy to 8, 11, 11 i 11. Największa możliwa pominięta liczba to 4.
07
Pomysł· Wymiary prostokątów

Dwa pasy płytek

Z pięciu jednakowych prostokątnych płytek ułożono duży prostokąt, bez szczelin i nakładania płytek. Dolny pas tworzą dwie płytki ustawione dłuższymi bokami poziomo. Górny pas tworzą trzy płytki ustawione dłuższymi bokami pionowo. Oba pasy mają jednakową szerokość. Obwód dużego prostokąta wynosi 66 cm. Jakie jest pole jednej płytki?

... ...
Rysunek pomocniczy.

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 36 cm²
  • B 54 cm²
  • C 72 cm²
  • D 108 cm²
Potrzebuję podpowiedzi

Ta sama szerokość dużego prostokąta to dwa dłuższe boki płytki albo trzy krótsze. Wyraź oba boki za pomocą jednakowych odcinków.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 54 cm²

  1. Dwa dłuższe boki mają łącznie taką długość jak trzy krótsze. Możemy więc podzielić krótszy bok na dwie jednakowe części, a dłuższy na trzy takie części.
  2. Szerokość dużego prostokąta ma sześć takich części. Jego wysokość to wysokości obu pasów, czyli dwie części i trzy części: razem pięć.
  3. Obwód dużego prostokąta składa się z 2 · (6 + 5) = 22 części. Jedna ma długość 66 : 22 = 3 cm.
  4. Boki płytki mają 2 · 3 = 6 cm i 3 · 3 = 9 cm. Jej pole wynosi 6 · 9 = 54 cm².
08
Wyzwanie· Przekątna na siatce

Linia przez płytki

Prostokątną podłogę ułożono z jednakowych kwadratowych płytek: w sześciu kolumnach i czterech rzędach. Narysowano prosty odcinek od lewego dolnego do prawego górnego rogu podłogi. Przez wnętrza ilu płytek przechodzi ten odcinek? Nie liczymy płytki, jeżeli odcinek dotyka tylko jej narożnika.

... ...
Rysunek pomocniczy.

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 7
  • B 8
  • C 9
  • D 10
Potrzebuję podpowiedzi

Policz punkty, w których odcinek przecina wewnętrzne linie siatki. Zwróć uwagę, kiedy przecięcie linii pionowej i poziomej jest tym samym punktem.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 8

  1. Między sześcioma kolumnami jest pięć wewnętrznych linii pionowych, a między czterema rzędami — trzy poziome. Odcinek przecina każdą z nich.
  2. Linie poziome leżą na 1/4, 1/2 i 3/4 wysokości podłogi. Odcinek przecina je odpowiednio po przebyciu 1/4, 1/2 i 3/4 szerokości, czyli po 1,5, 3 oraz 4,5 szerokości płytki.
  3. Tylko środkowe przecięcie leży też na wewnętrznej linii pionowej. Punkt ten policzylibyśmy dwa razy, dlatego różnych punktów przejścia między płytkami jest 5 + 3 − 1 = 7.
  4. Przed pierwszym przejściem jesteśmy we wnętrzu jednej płytki. Każde z siedmiu przejść prowadzi do wnętrza jednej następnej płytki, także przejście przez środkowy narożnik. Odcinek przechodzi więc przez wnętrza 1 + 7 = 8 płytek.
09
Pomysł· Pole prostokąta i rozumowanie

Równa powierzchnia ramki i środka

Prostokątna kartka ma wymiary 16 cm × 12 cm. Wzdłuż wszystkich czterech brzegów malujemy od wewnątrz ramkę o jednakowej szerokości. Szerokość ramki jest dodatnią całkowitą liczbą centymetrów. Pole pomalowanej ramki jest równe polu niepomalowanego środka. Jaką szerokość ma ramka?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 1 cm
  • B 2 cm
  • C 3 cm
  • D 4 cm
Potrzebuję podpowiedzi

Środek ma połowę pola kartki. Jego każdy wymiar jest mniejszy od odpowiedniego wymiaru kartki o dwie szerokości ramki.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 2 cm

  1. Kartka ma pole 16 · 12 = 192 cm². Niepomalowany środek powinien mieć 96 cm².
  2. Dla szerokości 1 cm środek ma wymiary 14 cm × 10 cm i pole 140 cm². Dla 2 cm ma 12 cm × 8 cm, czyli 96 cm².
  3. Szersza ramka daje już mniejsze pole środka. Szukana szerokość wynosi 2 cm.
10
Wyzwanie· Największa suma ułamków

Cztery karty, dwa ułamki

Na czterech kartach zapisano liczby 2, 3, 4 i 5. Układamy z nich dwa ułamki, umieszczając po jednej karcie w liczniku i w mianowniku każdego ułamka. Każdej karty używamy dokładnie raz. Jaką największą wartość może mieć suma otrzymanych ułamków?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 19/6
  • B 23/6
  • C 11/3
  • D 4
Potrzebuję podpowiedzi

W jakich miejscach najlepiej umieścić dwie najmniejsze liczby? Gdy wybierzesz mianowniki, porównaj dwa ustawienia liczników.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 23/6

  1. Aby suma była największa, liczby 2 i 3 powinny być w mianownikach, a 4 i 5 w licznikach. Gdy mniejsza liczba jest w liczniku, a większa w mianowniku, zamiana tych kart zwiększa sumę: albo powiększa jeden ułamek, albo jednocześnie powiększa licznik jednego ułamka i zmniejsza mianownik drugiego.
  2. Pozostają dwa różne ustawienia: 5/2 + 4/3 = 15/6 + 8/6 = 23/6 oraz 4/2 + 5/3 = 12/6 + 10/6 = 22/6.
  3. Największa suma wynosi 23/6.
↑ Wróć do wyboru klasy
11
Pomysł· Pole trójkąta i podstawy trapezu

Przekątna trapezu

Trapez ma wysokość 4 cm. Jedna z jego przekątnych dzieli go na dwa trójkąty o polach 14 cm² i 22 cm². Jaka jest różnica długości podstaw tego trapezu?

4 cm14 cm²22 cm²
Rysunek pomocniczy.

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Każdy z powstałych trójkątów ma za podstawę jedną z podstaw trapezu. Jaką wysokość ma do tej podstawy?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 4 cm

  1. Wysokość każdego z obu trójkątów, opuszczona na odpowiednią podstawę trapezu, wynosi 4 cm.
  2. Z wzoru na pole trójkąta długości podstaw wynoszą 2 · 14 : 4 = 7 cm oraz 2 · 22 : 4 = 11 cm.
  3. Różnica wynosi 11 − 7 = 4 cm.
12
Pomysł· Co pozostaje niezmienne?

Żetony między sąsiadami

Pięć pudełek A, B, C, D i E stoi w jednym rzędzie, w tej kolejności. Na początku w pudełku B jest 6 żetonów, w D są 2, a pozostałe pudełka są puste. W jednym ruchu wybieramy jedno z pudełek B, C lub D zawierające co najmniej 2 żetony. Wyjmujemy z niego 2 żetony i przekładamy po jednym do każdego z dwóch sąsiednich pudełek. Po pewnej liczbie takich ruchów w B i D jest po jednym żetonie, a C jest puste. Ile żetonów znajduje się wtedy w E?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Przypisz żetonowi tyle punktów, ile przejść między sąsiednimi pudełkami dzieli go od A. Co dzieje się z łączną liczbą tych punktów podczas jednego ruchu?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 2

  1. Żeton w A otrzymuje 0 punktów, w B — 1, w C — 2, w D — 3, a w E — 4. Punkty zależą tylko od pudełka, w którym żeton właśnie leży.
  2. W każdym ruchu jeden z dwóch żetonów przesuwa się w lewo i traci 1 punkt. Drugi przesuwa się w prawo i zyskuje 1 punkt. Łączna liczba punktów nie zmienia się.
  3. Na początku mamy 6 · 1 + 2 · 3 = 12 punktów. Na końcu pojedyncze żetony w B i D dają 1 + 3 = 4 punkty. Pudełko C jest puste, a żetony w A nie dodają punktów.
  4. Na żetony w E pozostaje więc 12 − 4 = 8 punktów. Każdy z nich daje 4 punkty, zatem w E są 8 : 4 = 2 żetony.
  5. Opisany stan można osiągnąć: wybieramy kolejno pudełka B, B, B, C, D, C, B, D, C i w każdym wykonujemy podany ruch. Na końcu liczby żetonów w A, B, C, D, E wynoszą 4, 1, 0, 1, 2.
13
Wyzwanie· Przewidywanie ruchów przeciwnika

Gra na siedmiu polach

Siedem pól ponumerowanych od 1 do 7 leży w jednym rzędzie. Ala i Bartek na zmianę stawiają po jednym pionku na wolnym polu. Nie wolno postawić pionka na polu sąsiadującym z już zajętym; sąsiadują pola o numerach różniących się o 1. Pionków nie wolno przesuwać ani usuwać. Osoba, która nie może wykonać dozwolonego ruchu, przegrywa. Ala zaczyna. Ile różnych pierwszych ruchów pozwala jej zapewnić sobie wygraną, niezależnie od późniejszych ruchów Bartka?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Ruchy na polach symetrycznych względem środka można ocenić razem. Po pierwszym ruchu sprawdzaj nie tylko liczbę dostępnych pól, ale też to, które z nich ze sobą sąsiadują.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 3

  1. Pole 1 jest symetryczne do 7, pole 2 do 6, a pole 3 do 5. Wystarczy więc osobno rozpatrzyć pierwsze ruchy na polach 1, 2, 3 i 4.
  2. Po ruchu Ali na pole 2 dostępne są pola 4, 5, 6 i 7. Niezależnie od tego, które wybierze Bartek, zostanie jedno dostępne pole albo dwa sąsiednie pola. Ala stawia pionek na jednym z nich i Bartek nie ma już ruchu. Pole 2 daje wygraną; z symetrii tak samo pole 6.
  3. Po ruchu Ali na pole 4 zostają dwie pary sąsiednich pól: 1, 2 oraz 6, 7. Bartek zajmie pole z jednej pary i zablokuje drugie pole tej pary. Ala zajmie pole z pozostałej pary i wygra.
  4. Jeśli Ala zacznie na polu 1, Bartek może zająć pole 5. Wtedy dostępne zostają tylko pola 3 i 7. Ala zajmie jedno, Bartek drugie i to Ala nie będzie miała kolejnego ruchu. Pierwszy ruch na 1 nie zapewnia jej wygranej; tak samo ruch na 7.
  5. Jeśli Ala zacznie na polu 3, Bartek może zająć pole 5. Dostępne zostają tylko pola 1 i 7. Znów Ala zajmie jedno, a Bartek drugie i wygra. Z symetrii pierwszy ruch na polu 5 także nie zapewnia Ali wygranej.
  6. Wygraną zapewniają dokładnie pierwsze ruchy na polach 2, 4 i 6, czyli 3 różne ruchy.
14
Pomysł· Planowanie najkrótszej zamkniętej trasy

Trasa robota

Robot startuje w A, odwiedza B, C i D — każdy punkt dokładnie raz — i wraca do A. Każdą drogą może jechać w obu kierunkach. Czasy przejazdu wynoszą: A–B: 3 min, A–C: 7 min, A–D: 4 min, B–C: 2 min, B–D: 8 min, C–D: 5 min. Przejazd drogą nie prowadzi przez żaden inny oznaczony punkt. Ile minut trwa najkrótsza możliwa trasa?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Trasę można przejechać w odwrotną stronę w tym samym czasie. Wystarczy porównać trzy różne obwody.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 14

  1. Trasa A–B–C–D–A trwa 3 + 2 + 5 + 4 = 14 minut.
  2. Dwie pozostałe możliwości, z pominięciem jazdy w odwrotną stronę, to A–B–D–C–A: 23 minuty oraz A–C–B–D–A: 21 minut.
  3. Wyczerpaliśmy wszystkie kolejności odwiedzin trzech punktów, więc najkrótszy czas wynosi 14 minut.
15
Wyzwanie· Wyobraźnia przestrzenna i minimalna liczba klocków

Sześć wież

Z jednakowych sześciennych klocków zbudowano sześć pionowych wież: dwa rzędy po trzy wieże. Każda wieża zawiera co najmniej jeden klocek. Najwyższa wieża w pierwszym rzędzie ma 3 klocki, a w drugim rzędzie 2. Najwyższe wieże w trzech kolumnach, od lewej, mają odpowiednio 2, 3 i 2 klocki. Ile najmniej klocków mogło być użytych łącznie?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

W każdej kolumnie jedna wieża osiąga podane maksimum, a druga musi mieć co najmniej jeden klocek. Sprawdź, czy te minima można osiągnąć jednocześnie.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 10

  1. W pierwszej kolumnie potrzeba co najmniej 2 + 1 = 3 klocków. W drugiej co najmniej 3 + 1 = 4, a w trzeciej co najmniej 2 + 1 = 3. Razem co najmniej 10.
  2. Tyle wystarczy: w pierwszym rzędzie ustawiamy wieże o wysokościach 1, 3, 2, a w drugim 2, 1, 1.
  3. Maksima rzędów to 3 i 2, a kolumn 2, 3 i 2. Wszystkie warunki są spełnione, więc minimum wynosi 10.
↑ Wróć do wyboru klasy

Klasa VII

10 zadań z wyborem odpowiedzi + 5 zadań z krótką odpowiedzią

Zestaw treningowy 01
01
Rozgrzewka· Procent danej liczby

Ile ważą opakowania?

Pełne opakowanie materiału do modeli waży 480 g. Sam materiał stanowi 85% tej masy, a pozostałą część stanowi opakowanie. Ile ważą trzy takie puste opakowania?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 72 g
  • B 144 g
  • C 216 g
  • D 408 g
Potrzebuję podpowiedzi

Najpierw ustal, jaki procent masy pełnej paczki przypada na samo opakowanie.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. 216 g

  1. Opakowanie stanowi 100% − 85% = 15% masy pełnej paczki.
  2. Jedno opakowanie waży 15% · 480 g = 72 g.
  3. Trzy puste opakowania ważą 3 · 72 g = 216 g.
02
Rozgrzewka· Proporcjonalność prosta

Ostatnia porcja farby

Farba do makiety powstaje przez wymieszanie białej i niebieskiej farby w proporcji 3 miarek białej na 2 miarki niebieskiej. Zosia ma 6 miarek białej i 5 miarek niebieskiej farby. Ile najwięcej miarek gotowej mieszanki może przygotować, zachowując tę proporcję? Przyjmij, że objętości farb się dodają.

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 9
  • B 10
  • C 11
  • D 12
Potrzebuję podpowiedzi

Sprawdź, ile niebieskiej farby potrzeba do wykorzystania wszystkich 6 miarek białej.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 10

  1. Do 6 miarek białej farby potrzeba 4 miarek niebieskiej, bo obie ilości z przepisu podwajamy.
  2. Powstaje 6 + 4 = 10 miarek mieszanki, a 1 miarka niebieskiej zostaje.
  3. Większa ilość mieszanki wymagałaby więcej niż 6 miarek białej farby. Nie można więc przygotować jej więcej.
03
Pomysł· Najkorzystniejszy podział

Dwie promocyjne trójki

Kupujemy sześć różnych gier w cenach 6 zł, 8 zł, 10 zł, 13 zł, 15 zł i 18 zł. Sklep pozwala podzielić te gry na dwie dowolnie wybrane trójki. W każdej trójce najtańsza gra jest bezpłatna, a za dwie pozostałe płacimy pełne ceny. Ile najmniej zapłacimy za wszystkie sześć gier?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 43 zł
  • B 49 zł
  • C 51 zł
  • D 54 zł
Potrzebuję podpowiedzi

W jednej z trójek musi znaleźć się gra za 6 zł. Jak droga może być najtańsza gra w drugiej trójce?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. 51 zł

  1. Wszystkie ceny sumują się do 70 zł. Aby zapłacić jak najmniej, chcemy uzyskać jak największą łączną cenę dwóch bezpłatnych gier.
  2. W trójce zawierającej grę za 6 zł to właśnie ona będzie bezpłatna. W drugiej trójce najtańsza gra nie może kosztować więcej niż 13 zł: są tylko dwie gry droższe niż 13 zł, a trójka wymaga trzech gier.
  3. Łączny rabat nie przekroczy więc 6 + 13 = 19 zł. Osiągamy go, tworząc trójki (6, 8, 10) oraz (13, 15, 18).
  4. Najmniejsza zapłata wynosi 70 − 19 = 51 zł.
04
Rozgrzewka· Objętość graniastosłupa

Ta sama objętość

Dwa graniastosłupy mają taką samą objętość. Pierwszy ma pole podstawy 18 cm² i wysokość 10 cm. Pole podstawy drugiego wynosi 30 cm². Jaką wysokość ma drugi graniastosłup?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 4 cm
  • B 6 cm
  • C 10 cm
  • D 12 cm
Potrzebuję podpowiedzi

Oblicz objętość pierwszej bryły. Druga ma dokładnie tę samą objętość.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 6 cm

  1. Objętość pierwszego graniastosłupa wynosi 18 · 10 = 180 cm³.
  2. W drugim 30 · h = 180, więc h = 6 cm.
05
Pomysł· Procenty i całkowite liczby uczestników

Najmniejsza grupa

Każdy uczestnik warsztatów wybrał dokładnie jedną pracownię. Modelarstwo wybrało 37,5% uczestników, rysunek 20%, a pozostali fotografię. Jaka jest najmniejsza możliwa liczba wszystkich uczestników?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 40
  • B 20
  • C 25
  • D 80
Potrzebuję podpowiedzi

Zamień 37,5% i 20% na ułamki nieskracalne. Liczby uczestników w każdej pracowni muszą być całkowite.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: A. 40

  1. 37,5% = 3/8, więc liczba wszystkich uczestników musi być podzielna przez 8.
  2. 20% = 1/5, więc ta sama liczba musi być podzielna przez 5. Najmniejsza dodatnia wspólna wielokrotność 8 i 5 to 40.
  3. Dla 40 osób otrzymujemy 15 w modelarstwie, 8 na rysunku i 17 na fotografii. Taki podział jest możliwy.
↑ Wróć do wyboru klasy
06
Wyzwanie· Pewność znalezienia pary

Dwa numery na pewno

W pudełku leży 15 żetonów z numerami od 1 do 15, każdy numer dokładnie raz. Wybieramy z niego pewną liczbę żetonów. Ile najmniej trzeba wybrać, aby niezależnie od wyboru wśród wybranych żetonów na pewno znalazły się dwa, których numery różnią się o 3 lub o 6?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 6
  • B 7
  • C 8
  • D 9
Potrzebuję podpowiedzi

Spróbuj podzielić wszystkie numery na kilka grup tak, aby dowolne dwa numery z tej samej grupy różniły się o 3 lub o 6. Pamiętaj też o przykładzie pokazującym, że mniejszy wybór nie wystarczy.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 7

  1. Podzielmy numery na sześć grup: {1, 4, 7}, {2, 5, 8}, {3, 6, 9}, {10, 13}, {11, 14}, {12, 15}. W każdej grupie każde dwa różne numery różnią się o 3 lub o 6.
  2. Jeśli wybierzemy siedem żetonów, przynajmniej dwa muszą pochodzić z tej samej grupy, bo grup jest tylko sześć. Te dwa żetony spełniają warunek.
  3. Sześć nie wystarczy: możemy wybrać numery 1, 2, 3, 10, 11 i 12. W obrębie każdej z trójek różnice to 1 lub 2, a pomiędzy trójkami — od 7 do 11. Nie ma różnicy 3 ani 6.
  4. Najmniejsza liczba zapewniająca sukces to 7.
07
Wyzwanie· Przydział sal

Jedna sala dla dwóch zajęć

Zaplanowano sześć zajęć A, B, C, D, E i F w godzinach podanych w tabeli. Każde zajęcia muszą przez cały czas odbywać się w jednej sali. Zajęcia B i E muszą korzystać z tej samej sali. Jedna sala nie może mieścić dwóch zajęć równocześnie, ale następne zajęcia mogą zacząć się w niej dokładnie w chwili zakończenia poprzednich; nie potrzeba czasu na przygotowanie. Ile najmniej sal wystarczy na cały plan?

ZajęciaPoczątekKoniec
A9:0011:00
B9:3010:00
C10:0012:00
D10:3011:30
E11:0012:00
F11:3012:30

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 2
  • B 3
  • C 4
  • D 5
Potrzebuję podpowiedzi

Przyjrzyj się sali wspólnej dla B i E. Które inne zajęcia nie mogą z niej korzystać przez cały swój czas? Które z tych zajęć odbywają się jednocześnie?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. 4

  1. Zarezerwujmy jedną salę wspólną dla B i E. Zajęcia A nie mogą się w niej odbywać, bo od 9:30 do 10:00 trwałyby równocześnie z B. Zajęcia C nie mogą jej użyć, bo od 11:00 do 12:00 pokrywają się z E. Zajęcia D również nie mogą jej użyć, bo od 11:00 do 11:30 pokrywają się z E.
  2. Od 10:30 do 11:00 zajęcia A, C i D odbywają się jednocześnie. Potrzebują więc trzech różnych sal, innych niż wspólna sala B i E. Łącznie trzeba mieć co najmniej cztery sale.
  3. Cztery wystarczają: w pierwszej sali odbywają się B i E, w drugiej A, w trzeciej C, a w czwartej najpierw D, potem F. Zajęcia D kończą się dokładnie o 11:30, gdy zaczynają się F.
  4. Najmniejsza liczba sal wynosi 4. Sama największa liczba jednoczesnych zajęć, równa 3, nie wystarcza z powodu dodatkowego warunku wspólnej sali dla B i E.
08
Pomysł· Przydziały z ograniczeniami

Pomyłka przy odbiorze

Pięć osób zostawiło w szatni po jednym parasolu. Dwa parasole są czerwone, a trzy niebieskie; wszystkie można od siebie odróżnić. Przy odbiorze każda osoba dostała dokładnie jeden parasol i wszystkie parasole wydano. Dokładnie jedna osoba otrzymała swój parasol, a każda z pozostałych dostała parasol w kolorze innym niż kolor jej własnego. Ile różnych przydziałów spełnia te warunki? Rozróżniamy osoby i parasole.

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 8
  • B 12
  • C 20
  • D 24
Potrzebuję podpowiedzi

Najpierw ustal, jaki kolor musi mieć parasol osoby, która otrzymała własny. Porównaj liczbę pozostałych parasoli każdego koloru z liczbą osób, które muszą je dostać.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 12

  1. Własny parasol nie może trafić do właściciela czerwonego parasola. Wtedy poza nim zostałby tylko jeden czerwony parasol, a potrzebowałyby ich trzy osoby mające własne parasole niebieskie.
  2. Własny parasol musi więc dostać jedna z trzech osób z niebieskimi parasolami. Są trzy możliwości wyboru tej osoby.
  3. Zostają dwie osoby, które potrzebują czerwonych parasoli, i dwa czerwone parasole. Można je rozdać na dwa sposoby. Pozostałe dwie osoby muszą dostać dwa niebieskie parasole — też na dwa sposoby.
  4. Dla każdej osoby z własnym parasolem otrzymujemy 2 · 2 = 4 przydziały. Łącznie jest ich 3 · 4 = 12. W każdym dokładnie jedna osoba ma własny parasol, bo wszystkie pozostałe otrzymują inny kolor.
09
Pomysł· Odtwarzanie wymiarów prostopadłościanu

Trzy obwody pudełka

Trzy ściany prostopadłościanu spotykające się w jednym wierzchołku mają obwody 26 cm, 30 cm i 36 cm. Jaką objętość ma ten prostopadłościan?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 400 cm³
  • B 260 cm³
  • C 360 cm³
  • D 480 cm³
Potrzebuję podpowiedzi

Po podzieleniu obwodów przez 2 otrzymasz trzy sumy par długości krawędzi. Ile razy każda krawędź wystąpi w sumie tych trzech wyników?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: A. 400 cm³

  1. Sumy par długości krawędzi wynoszą 13, 15 i 18 cm. Dodając je, otrzymujemy dwa razy sumę trzech różnych wymiarów: 13 + 15 + 18 = 46.
  2. Suma trzech wymiarów wynosi więc 23 cm. Same wymiary to 23 − 18 = 5 cm, 23 − 15 = 8 cm i 23 − 13 = 10 cm.
  3. Objętość wynosi 5 · 8 · 10 = 400 cm³.
10
Wyzwanie· Dzielenie z resztą i wyrażenie z parametrem

Kiedy dzielenie jest dokładne?

Dla naturalnej liczby n większej od 1 dzielimy liczbę n + 2 przez liczbę n − 1. Dla ilu różnych wartości n wynik tego dzielenia jest liczbą całkowitą?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 1
  • B 3
  • C 2
  • D 4
Potrzebuję podpowiedzi

Licznik jest o 3 większy od mianownika. Zapisz go jako (n − 1) +3.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. 2

  1. Liczbę n + 2 można zapisać jako (n − 1) + 3. Po dzieleniu otrzymujemy 1 oraz dodatkowo 3 : (n − 1).
  2. Wynik jest całkowity dokładnie wtedy, gdy dodatnia liczba n − 1 jest dzielnikiem 3. Może więc wynosić 1 albo 3.
  3. Odpowiadają temu n = 2 oraz n = 4. Są dwie wartości.
↑ Wróć do wyboru klasy
11
Pomysł· Sumy mas

Pięć ważeń

Pięć woreczków oznaczono literami A, B, C, D i E. Zważono je parami. A i B ważą razem 13 g; B i C — 18 g; C i D — 21 g; D i E — 17 g; E i A — 11 g. Ile waży woreczek A?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Zsumuj wyniki wszystkich pięciu ważeń i sprawdź, ile razy została wtedy policzona masa każdego woreczka. Potem wybierz dwa znane ważenia obejmujące wszystkie woreczki oprócz A.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 5 g

  1. Suma wyników pięciu ważeń wynosi 13 + 18 + 21 + 17 + 11 = 80 g. Każdy woreczek wystąpił dokładnie w dwóch ważeniach, więc wszystkie pięć woreczków waży razem 80 : 2 = 40 g.
  2. Woreczki B i C ważą razem 18 g, a D i E razem 17 g. Bez woreczka A mamy więc 18 + 17 = 35 g.
  3. Woreczek A waży 40 − 35 = 5 g. Dla sprawdzenia pozostałe woreczki mają masy: B — 8 g, C — 10 g, D — 11 g, E — 6 g; wszystkie podane ważenia się zgadzają.
12
Wyzwanie· Porównywanie kosztów i wybór najlepszego wariantu

Pakiety na wystawę

Na wystawę potrzeba co najmniej 44 jednakowych etykiet. Można kupować tylko pełne pakiety: mały pakiet zawiera 6 etykiet i kosztuje 17 zł, a duży zawiera 10 etykiet i kosztuje 25 zł. Można kupić dowolną liczbę pakietów każdego rodzaju; niewykorzystane etykiety mogą zostać. Jaki jest najmniejszy możliwy koszt zakupu?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Rozpatrz kolejno 0, 1, 2, 3, 4 i 5 dużych pakietów. W każdym przypadku dobierz najmniejszą wystarczającą liczbę małych.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 117 zł

  1. Cztery duże pakiety i jeden mały dają 46 etykiet i kosztują 4 · 25 + 17 = 117 zł.
  2. Sprawdzamy mniejszą liczbę dużych pakietów. Przy 0 dużych potrzeba 8 małych: koszt 136 zł. Przy 1 dużym potrzeba 6 małych: 127 zł. Przy 2 dużych potrzeba 4 małych: 118 zł. Przy 3 dużych potrzeba 3 małych: 126 zł.
  3. Przy 4 dużych potrzebny jest jeszcze co najmniej 1 mały pakiet. Pięć lub więcej dużych pakietów kosztuje już co najmniej 125 zł.
  4. Wszystkie inne możliwości są droższe, więc najmniejszy koszt wynosi 117 zł.
13
Pomysł· Prędkość, droga i czas — dwa nakładające się ruchy

Ruchomy chodnik

Lena przechodzi od początku do końca ruchomego chodnika. Gdy chodnik jest wyłączony, zajmuje jej to 60 sekund. Gdy chodnik jest włączony, a Lena idzie w kierunku jego ruchu, przejście tej samej drogi trwa 40 sekund. Lena w obu próbach idzie ze stałą, taką samą prędkością względem powierzchni chodnika. Włączony chodnik porusza się ze stałą prędkością. Ile sekund trwałby przejazd od początku do końca, gdyby Lena stała nieruchomo na włączonym chodniku?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Podczas szybszego przejścia Lenę przesuwają zarówno jej kroki, jak i chodnik. Jaką część całej drogi pokonałaby samymi krokami w czasie 40 sekund?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 120

  1. Bez pomocy chodnika Lena pokonuje całą drogę w 60 sekund, więc przez 40 sekund samymi krokami pokonuje 40/60 = 2/3 tej drogi.
  2. Na włączonym chodniku w tych samych 40 sekundach przebywa całą drogę. Ruch chodnika przesuwa ją więc o pozostałą 1/3 długości.
  3. Gdy Lena stoi, przesuwa ją wyłącznie chodnik. Skoro 1/3 drogi pokonuje on w 40 sekund, na całą drogę potrzeba 3 · 40 = 120 sekund.
14
Wyzwanie· Planowanie pracy

Dwa urządzenia, trzy plakaty

Trzy plakaty A, B i C trzeba najpierw wydrukować, a potem zalaminować. Czasy podano w tabeli. Mamy jedną drukarkę i jeden laminator; każde urządzenie obsługuje najwyżej jeden plakat naraz, ale oba mogą jednocześnie pracować nad różnymi plakatami. Nie wolno przerywać rozpoczętej czynności. Laminowanie plakatu można zacząć dopiero po zakończeniu jego drukowania. Na początku żaden plakat nie jest wydrukowany. Przenoszenie plakatów nie zajmuje czasu. Po ilu minutach najwcześniej wszystkie trzy plakaty mogą być gotowe?

PlakatDrukowanieLaminowanie
A4 min7 min
B6 min2 min
C3 min5 min

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Ile czasu łącznie potrzebuje laminator i kiedy najwcześniej może zacząć pracę? Następnie spróbuj ułożyć kolejność, w której nie musi czekać na następny plakat.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 17 minut

  1. Laminator potrzebuje łącznie 7 + 2 + 5 = 14 minut. Najwcześniej może zacząć po 3 minutach, bo tyle trwa najkrótsze drukowanie. Wszystkie plakaty nie mogą więc być gotowe wcześniej niż po 3 + 14 = 17 minutach.
  2. Taką granicę można osiągnąć. Drukujemy najpierw C od minuty 0 do 3, potem A od 3 do 7, a na końcu B od 7 do 13.
  3. Laminujemy C od minuty 3 do 8, A od 8 do 15, a B od 15 do 17. Za każdym razem druk danego plakatu jest już ukończony, gdy zaczynamy jego laminowanie.
  4. Wszystkie warunki są spełnione, a ostatni plakat jest gotowy po 17 minutach. Jest to najkrótszy możliwy czas.
15
Wyzwanie· Systematyczne badanie możliwości

Dwa ułamki jednostkowe

Szukamy dwóch różnych dodatnich ułamków o liczniku 1, których suma wynosi 3/10. Mianowniki mają być liczbami naturalnymi. Zamiana kolejności ułamków nie tworzy nowej pary. Ile różnych par spełnia warunki?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Oznacz mniejszy mianownik przez a. Wtedy 1/a jest większym ułamkiem. Wyjaśnij, dlaczego a może wynosić tylko 4,5 albo 6.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 2

  1. Niech a będzie mniejszym mianownikiem. Dla a ≤ 3 już sam ułamek 1/a jest większy od 3/10. Dla a ≥ 7 suma dwóch ułamków byłaby mniejsza niż 2/7, a 2/7 < 3/10. Pozostają a = 4, 5, 6.
  2. Dla a = 4 drugi ułamek to 3/10 − 1/4 = 1/20. Otrzymujemy parę 1/4 i 1/20.
  3. Dla a = 5 drugi ułamek to 3/10 − 1/5 = 1/10. Otrzymujemy parę 1/5 i 1/10.
  4. Dla a = 6 drugi ułamek to 3/10 − 1/6 = 2/15. Aby był równy 1/b, potrzeba b = 15/2, a to nie jest liczba naturalna.
  5. Są zatem dokładnie dwie pary.
↑ Wróć do wyboru klasy

Klasa VIII

10 zadań z wyborem odpowiedzi + 5 zadań z krótką odpowiedzią

Zestaw treningowy 01
01
Rozgrzewka· Średnia arytmetyczna i przekształcanie danych

Przeliczone wyniki

Sześć liczb ma średnią arytmetyczną równą 8. Każdą z tych liczb przeliczono w ten sam sposób: najpierw pomnożono ją przez 2, a następnie od otrzymanego wyniku odjęto 3. Jaka jest średnia sześciu nowych liczb?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 10
  • B 11
  • C 13
  • D 16
Potrzebuję podpowiedzi

Suma początkowych liczb wynosi 6 · 8. Ile razy od nowej sumy trzeba odjąć 3?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. 13

  1. Początkowa suma wynosi 6 · 8 = 48.
  2. Podwojenie każdej liczby podwaja sumę do 96. Następnie odejmujemy po 3 od sześciu liczb, czyli łącznie 18.
  3. Suma nowych liczb wynosi 78, a średnia 78 : 6 = 13.
02
Rozgrzewka· Twierdzenie Pitagorasa

Kwadraty przy trójkącie

Na każdym boku trójkąta prostokątnego zbudowano kwadrat. Pola dwóch mniejszych kwadratów wynoszą 18 cm² i 31 cm². Jaki obwód ma największy z trzech kwadratów?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 14 cm
  • B 28 cm
  • C 49 cm
  • D 196 cm
Potrzebuję podpowiedzi

Twierdzenie Pitagorasa mówi, jak pole kwadratu zbudowanego na przeciwprostokątnej wiąże się z polami dwóch pozostałych kwadratów.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 28 cm

  1. Największy kwadrat zbudowano na przeciwprostokątnej. Z twierdzenia Pitagorasa jego pole jest sumą pól dwóch mniejszych kwadratów: 18 + 31 = 49 cm².
  2. Kwadrat o polu 49 cm² ma bok długości 7 cm, ponieważ 7² = 49.
  3. Jego obwód wynosi 4 · 7 = 28 cm.
03
Pomysł· Proste doświadczenie losowe

Najpierw pudełko

W pudełku A są 1 czerwony i 1 niebieski żeton. W pudełku B są 1 czerwony i 3 niebieskie żetony. Najpierw losujemy pudełko: każde ma taką samą szansę wyboru. Następnie losujemy jeden żeton z wybranego pudełka; wszystkie żetony w tym pudełku mają jednakowe szanse. Jakie jest prawdopodobieństwo wylosowania niebieskiego żetonu?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 1/2
  • B 2/3
  • C 3/4
  • D 5/8
Potrzebuję podpowiedzi

Nie losujemy od razu spośród wszystkich sześciu żetonów. Osobno uwzględnij drogę przez pudełko A i drogę przez pudełko B.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: D. 5/8

  1. Dla pudełka A zapiszmy cztery możliwości: czerwony, czerwony, niebieski, niebieski. Każdy rzeczywisty żeton reprezentujemy dwa razy, więc szanse obu kolorów wewnątrz A pozostają równe.
  2. Dla pudełka B mamy cztery możliwości: czerwony, niebieski, niebieski, niebieski. Każda z nich ma taką samą szansę.
  3. Pudełka są wybierane z jednakową szansą, a każdemu przypisaliśmy po cztery jednakowo prawdopodobne możliwości. Mamy więc łącznie osiem równych przypadków.
  4. Niebieski występuje w dwóch przypadkach dla A i trzech dla B, czyli w pięciu z ośmiu. Szukane prawdopodobieństwo wynosi 5/8.
04
Pomysł· Brakujący etap

Pominięte urządzenie

Dziewięć urządzeń do odlewania płynu ma numery od 2 do 10. Płyn przepływa przez nie w kolejności numerów. Urządzenie z numerem k odlewa do osobnego zbiornika dokładnie 1/k ilości płynu, która do niego dotarła, a resztę przekazuje dalej. Do układu wlano 20 litrów. Dokładnie jedno urządzenie pominięto: płyn przeszedł dalej bez odlewania. Po przejściu przez pozostałe osiem urządzeń zostało 2,5 litra. Które urządzenie pominięto?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 3
  • B 5
  • C 6
  • D 10
Potrzebuję podpowiedzi

Wyobraź sobie najpierw przejście przez wszystkie urządzenia. Zapisz ułamki płynu przekazywane dalej i przyjrzyj się iloczynowi tych ułamków.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 5

  1. Urządzenia przepuszczają kolejno 1/2, 2/3, 3/4, …, 9/10 dopływającego płynu. Gdy działają wszystkie, ich iloczyn skraca się do 1/10: każdy licznik od 2 do 9 skraca się z takim samym mianownikiem.
  2. Przez pełny układ przeszłyby więc 2 litry. Pominięcie jednego urządzenia dało 2,5 litra.
  3. Pozostałe urządzenia mnożą ilość płynu przez te same ułamki w obu próbach. Iloraz końcowych ilości, 2 : 2,5 = 4/5, jest zatem właśnie ułamkiem przepuszczanym przez pominięte urządzenie.
  4. Urządzenie przepuszczające 4/5 odlewa 1/5. Jego numer to 5.
05
Pomysł· Losowanie bez zwracania i zliczanie par

Średnia na pozostawionej karcie

Na pięciu kartach zapisano liczby 3, 5, 7, 9 i 11, po jednej na każdej karcie. Losujemy kolejno dwie karty bez zwracania; za każdym razem każda dostępna karta ma jednakową szansę. Jakie jest prawdopodobieństwo, że średnia arytmetyczna wylosowanych liczb jest liczbą zapisaną na jednej z trzech pozostałych kart?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 1/5
  • B 2/5
  • C 3/10
  • D 1/2
Potrzebuję podpowiedzi

Wypisz wszystkie pary kart, pomijając kolejność. Dla każdej pary sprawdź, czy jej średnia jest zapisana na jednej z trzech pozostałych kart.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: B. 2/5

  1. Możliwych par bez uwzględniania kolejności jest 10: z pierwszą kartą 4, z drugą 3 dalsze, z trzecią 2 i z czwartą 1. Każda para ma taką samą szansę.
  2. Warunek spełniają pary (3, 7), (3, 11), (5, 9) i (7, 11). Ich średnie to odpowiednio 5, 7, 7 i 9; za każdym razem ta karta pozostała.
  3. Mamy 4 sprzyjające pary spośród 10, więc prawdopodobieństwo wynosi 4/10 = 2/5.
↑ Wróć do wyboru klasy
06
Pomysł· Kąty i równe boki

Kąt między ramionami

W trójkącie ABC boki AB i AC mają jednakową długość. Punkt D leży na boku AC, pomiędzy A i C. Odcinek BD ma taką samą długość jak bok BC. Kąt ABD ma 15°. Ile stopni ma kąt BAC?

... ... A B C D 15°
Rysunek pomocniczy.

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 50°
  • B 40°
  • C 65°
  • D 80°
Potrzebuję podpowiedzi

Poszukaj dwóch trójkątów równoramiennych. Jakie kąty w każdym z nich są równe? Pamiętaj, że odcinek BD dzieli kąt ABC na dwie części.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: A. 50°

  1. Oznaczmy kąt BAC przez x, a oba kąty przy podstawie trójkąta ABC przez y. Mamy x + 2y = 180°.
  2. W trójkącie BCD boki BC i BD są równe, więc kąty BCD i BDC są równe. Kąt BCD to y, bo punkt D leży na boku AC. Zatem kąt DBC ma 180° − 2y, czyli x.
  3. Cały kąt ABC składa się z kąta ABD równego 15° oraz kąta DBC równego x. Stąd y = 15° + x.
  4. Podstawiamy: x + 2(15° + x) = 180°, więc 3x = 150° i x = 50°.
07
Pomysł· Cyfry na końcu iloczynu

Jedna liczba mniej

Na tablicy zapisano iloczyn 1 · 2 · 3 · … · 25. Ola skreśla dokładnie jedną z tych 25 liczb, a następnie mnoży pozostałe 24 liczby. Jaka jest najmniejsza możliwa liczba zer na końcu otrzymanego wyniku?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 3
  • B 5
  • C 6
  • D 4
Potrzebuję podpowiedzi

Nie obliczaj wielkiego iloczynu. Z jakich czynników pierwszych powstaje czynnik 10? Która skreślona liczba może usunąć najwięcej potrzebnych piątek?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: D. 4

  1. Jedno zero na końcu iloczynu odpowiada jednemu czynnikowi 10, czyli parze czynników 2 i 5.
  2. W liczbach od 1 do 25 czynniki 5 pochodzą z liczb 5, 10, 15, 20 i 25. Pierwsze cztery dostarczają po jednej piątce, a 25 dostarcza dwóch. Razem jest sześć piątek.
  3. Skreślenie jednej liczby usuwa najwyżej dwie piątki. Osiągamy to, skreślając 25. W iloczynie pozostają wtedy cztery piątki.
  4. Dwójek na pewno wystarczy: wśród liczb od 1 do 25 jest dwanaście liczb parzystych, a po skreśleniu dowolnej jednej liczby zostaje co najmniej jedenaście. Każda dostarcza przynajmniej jednej dwójki, a piątek jest najwyżej sześć.
  5. Liczbę zer wyznaczają więc piątki. Mniej niż cztery pozostać nie mogą, a po skreśleniu 25 pozostają dokładnie cztery. Minimum wynosi 4.
08
Pomysł· Objętość prostopadłościanu i zachowanie objętości wody

Klocek w naczyniu

Naczynie ma kształt prostopadłościanu o wewnętrznej podstawie 10 cm × 10 cm i wysokości 12 cm. Woda sięga początkowo do wysokości 6 cm. Na dnie ustawiono szczelny, ciężki klocek prostopadłościenny o podstawie 4 cm × 5 cm i wysokości 8 cm. Klocek nie wchłania wody, nie pływa i żadna woda się nie wylewa. Do jakiej wysokości sięga teraz woda?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 6,8 cm
  • B 7,2 cm
  • C 7,5 cm
  • D 8 cm
Potrzebuję podpowiedzi

Najpierw sprawdź, czy cała woda zmieści się wokół klocka poniżej jego górnej ściany.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. 7,5 cm

  1. Objętość wody to 10 · 10 · 6 = 600 cm³.
  2. Poniżej górnej ściany klocka woda zajmuje w każdym poziomym przekroju pole 100 − 4 · 5 = 80 cm². Do wysokości 8 cm zmieściłoby się tam 80 · 8 = 640 cm³, więc klocek nie zostanie całkowicie zanurzony.
  3. Wysokość wody wynosi 600 : 80 = 7,5 cm. Jest mniejsza od 8 cm, zgodnie z przyjętym obliczeniem.
09
Pomysł· Wzory i odbicia

Wzory z dwóch końców

Pasek składa się z sześciu jednakowych kwadratowych pól ułożonych w jednym rzędzie. Dokładnie trzy pola kolorujemy na granatowo, a trzy na pomarańczowo. Dwa paski przedstawiają ten sam wzór, jeśli układ kolorów na jednym jest taki sam jak na drugim albo staje się taki sam po odwróceniu kolejności sześciu pól. Ile różnych wzorów można otrzymać?

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 8
  • B 12
  • C 10
  • D 20
Potrzebuję podpowiedzi

Najpierw policz ustawienia, gdy wyróżniasz lewy i prawy koniec. Potem sprawdź, czy któryś układ trzech pól każdego koloru może pozostać identyczny po odwróceniu kolejności.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: C. 10

  1. Przy wyróżnionych końcach wybieramy trzy miejsca na granatowe pola. Jeśli pierwsze granatowe pole jest na miejscu 1, dwa następne wybieramy spośród pięciu miejsc: daje to 4 + 3 + 2 + 1 = 10 par. Dla pierwszego granatowego pola na miejscach 2, 3 i 4 otrzymujemy odpowiednio 6, 3 i 1 ustawienie. Dalej pierwsze granatowe pole nie może już leżeć. Łącznie jest 10 + 6 + 3 + 1 = 20 ustawień.
  2. Układ identyczny po odwróceniu musiałby mieć takie same kolory na miejscach 1 i 6, 2 i 5 oraz 3 i 4. Każdy kolor występowałby więc parzystą liczbę razy.
  3. Tutaj każdy kolor występuje trzy razy. Żaden układ nie jest więc identyczny ze swoim odwróceniem.
  4. Każdy wzór policzyliśmy dokładnie dwa razy: w jednej kolejności i w odwróconej. Liczba różnych wzorów wynosi 20 : 2 = 10.
10
Wyzwanie· Parzystość, kwadraty i zliczanie

Różnice kwadratów

Ile liczb całkowitych od 1 do 40 włącznie można zapisać jako różnicę kwadratów dwóch nieujemnych liczb całkowitych? Można więc używać także zera, a każdą uzyskaną liczbę liczymy tylko raz.

Wybierz jedną odpowiedź.

  • A 20
  • B 29
  • C 40
  • D 30
Potrzebuję podpowiedzi

Zbadaj oddzielnie liczby nieparzyste, wielokrotności 4 oraz liczby dające resztę 2 przy dzieleniu przez 4.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: D. 30

  1. Każda liczba nieparzysta ma postać 2k + 1 = (k + 1)² − k². Zatem wszystkie 20 nieparzystych liczb w podanym zakresie można otrzymać.
  2. Każda dodatnia wielokrotność 4 ma postać 4k = (k + 1)² − (k − 1)², gdzie k ≥ 1. W zakresie jest 10 takich liczb.
  3. Kwadrat liczby parzystej jest podzielny przez 4, a kwadrat nieparzystej daje resztę 1. Różnica dwóch kwadratów nie może więc dawać reszty 2 przy dzieleniu przez 4.
  4. Otrzymujemy dokładnie 20 + 10 = 30 liczb.
↑ Wróć do wyboru klasy
11
Wyzwanie· Proste i obszary

Piąta prosta

Cztery różne proste dzielą płaszczyznę. Żadne dwie nie są równoległe i żadne trzy nie przechodzą przez jeden punkt. Dorysowano piątą prostą, różną od poprzednich i nierównoległą do żadnej z nich. Wszystkie pięć prostych dzieli teraz płaszczyznę na dokładnie 14 obszarów. Przez ile punktów przecięcia pierwszych czterech prostych przechodzi piąta prosta?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Gdy nowa prosta ma kilka różnych punktów przecięcia z wcześniejszymi prostymi, te punkty dzielą ją na odcinki i dwie półproste. Jak te części wpływają na liczbę obszarów?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 2

  1. Nowa prosta z k różnymi punktami przecięcia jest podzielona na k + 1 części. Każda część rozcina jeden wcześniejszy obszar na dwa, więc przybywa k + 1 obszarów.
  2. Zaczynamy od jednej płaszczyzny bez prostych. Pierwsze cztery proste dodają kolejno 1, 2, 3 i 4 obszary, bo nie są równoległe i nie ma wspólnego punktu trzech z nich. Razem jest 1 + 1 + 2 + 3 + 4 = 11 obszarów.
  3. Piąta prosta dodała 14 − 11 = 3 obszary. Ma więc dokładnie dwa różne punkty przecięcia z wcześniejszymi prostymi.
  4. Piąta prosta przecina każdą z czterech wcześniejszych prostych. W jednym punkcie mogą spotkać się najwyżej dwie z tych czterech, bo wśród nich nie ma trzech przechodzących przez jeden punkt. Aby zmieścić cztery przecięcia w dwóch różnych punktach, w każdym z nich muszą spotkać się po dwie wcześniejsze proste.
  5. Zatem oba te punkty są punktami przecięcia pierwszych czterech prostych. Piąta prosta przechodzi przez 2 takie punkty.
12
Wyzwanie· Twierdzenie Pitagorasa i równanie

Linki dwóch masztów

Dwa pionowe maszty jednakowej wysokości stoją na poziomym podłożu, a odległość między ich podstawami wynosi 14 m. Punkt P leży na odcinku łączącym podstawy. Z punktu P do wierzchołka jednego masztu biegnie prosta, napięta linka długości 13 m, a do wierzchołka drugiego — druga prosta, napięta linka długości 15 m. Jaką wysokość ma każdy maszt? Pomijamy grubość masztów i linek.

P13 m15 mhh14 m
Rysunek pomocniczy.

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Oznacz przez x odległość od P do podstawy masztu z linką 13 m. Druga odległość wynosi 14 − x. Kwadrat wysokości można zapisać na dwa sposoby.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 12 m

  1. Niech x oznacza odległość w metrach od punktu P do podstawy masztu, do którego biegnie linka długości 13 m. Odległość do drugiej podstawy wynosi wtedy 14 − x metrów.
  2. Z twierdzenia Pitagorasa kwadrat wspólnej wysokości wynosi zarówno 13² − x², jak i 15² − (14 − x)².
  3. Porównujemy te zapisy: 169 − x² = 225 − (196 − 28x + x²). Po uproszczeniu otrzymujemy 169 = 29 + 28x, więc x = 5.
  4. Kwadrat wysokości wynosi 13² − 5² = 169 − 25 = 144. Wysokość każdego masztu to 12 m.
  5. Kontrola drugiej linki: druga odległość na podłożu wynosi 14 − 5 = 9 m, a 9² + 12² = 15².
13
Pomysł· Pole, obwód i przekształcenia algebraiczne

Większy prostokąt

Projektant zmienił prostokąt: jego długość i szerokość zwiększył o 3 cm każdą. Pole prostokąta wzrosło przez to o 63 cm². Jaki był obwód prostokąta przed zmianą?

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Oznacz początkowe wymiary przez a i b. Rozpisz pole prostokąta o wymiarach a + 3 i b + 3.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 36 cm

  1. Początkowe wymiary oznaczmy przez a i b. Nowe pole wynosi (a + 3)(b + 3) = ab + 3a + 3b + 9.
  2. Przyrost pola to 3a + 3b + 9 = 63, więc 3(a + b) = 54 i a + b = 18.
  3. Początkowy obwód wynosił 2(a + b) = 36 cm. Nie trzeba znać osobno obu wymiarów.
14
Wyzwanie· Wybór przydziału i uzasadnienie minimum

Cztery roboty, cztery prace

Cztery roboty R1, R2, R3 i R4 mają wykonać cztery różne prace A, B, C i D. Każdy robot wykonuje dokładnie jedną pracę, a każda praca ma być wykonana przez dokładnie jednego robota. Wszystkie zaczynają równocześnie i działają niezależnie. Czasy wykonania poszczególnych prac (w minutach) podano w tabeli. Po ilu minutach najwcześniej wszystkie cztery prace mogą być gotowe?

RobotABCD
R1461214
R2571113
R3681012
R49965

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Dla wybranego czasu skreśl w tabeli prace, które trwałyby dłużej. Czy każdemu robotowi można przydzielić inną spośród pozostałych prac?

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 10

  1. R1, R2 i R3 potrzebują na pracę C lub D co najmniej 10 minut. Aby skończyć wcześniej, każdy z tych trzech robotów musiałby dostać pracę A albo B.
  2. Nie da się przydzielić trzem robotom trzech różnych prac, mając tylko A i B. Dlatego czas krótszy niż 10 minut jest niemożliwy.
  3. Czas 10 minut jest osiągalny: R1 wykonuje A w 4 minuty, R2 wykonuje B w 7, R3 wykonuje C w 10, a R4 wykonuje D w 5. Wszystkie prace są wtedy gotowe po 10 minutach.
15
Wyzwanie· Zliczanie ciągów z warunkiem na każdy początek

Zapis wejść i wyjść

Urządzenie zapisuje znak +, gdy ktoś wchodzi do początkowo pustej sali, i znak −, gdy ktoś z niej wychodzi. Zapis składa się z dokładnie czterech plusów i czterech minusów. W żadnym momencie liczba wyjść nie może przewyższać liczby wcześniejszych wejść; po całym zapisie sala jest pusta. Ile różnych zapisów spełnia te warunki? Liczy się tylko kolejność ośmiu znaków, nie tożsamość osób.

Zapisz krótką odpowiedź na kartce.

Potrzebuję podpowiedzi

Każdy zapis zaczyna się od +. Rozpatrz, czy sala po raz pierwszy ponownie robi się pusta po 2., 4., 6. czy 8. zdarzeniu.

Sprawdzam rozwiązanie

Odpowiedź: 14

  1. Dla jednej pary wejście–wyjście możliwy jest tylko zapis +−. Dla dwóch par są dwa: ++−− i +−+−. Dla trzech par jest pięć: +++−−−, ++−+−−, ++−−+−, +−++−−, +−+−+−.
  2. Teraz rozpatrzmy pierwszą chwilę, w której sala znowu jest pusta. Jeśli następuje po 2 zdarzeniach, początek to +−, a pozostałe trzy pary można zapisać na 5 sposobów.
  3. Jeżeli pierwszy powrót do pustej sali następuje po 4 zdarzeniach, początek musi być ++−−, a pozostałe dwie pary dają 2 możliwości.
  4. Jeżeli następuje po 6 zdarzeniach, między pierwszym + a zamykającym − mieści się poprawny zapis dwóch par, czyli 2 możliwości. Pozostałe dwa znaki to +−.
  5. Jeżeli następuje dopiero po 8 zdarzeniach, po usunięciu pierwszego + i ostatniego − zostaje poprawny zapis trzech par: 5 możliwości. Suma wynosi 5 + 2 + 2 + 5 = 14.
↑ Wróć do wyboru klasy

Ważny jest także sposób myślenia.

Na etapie I wpisujesz wynik, ale podczas treningu warto zapisać, jak do niego dojść. Porównaj swój pomysł z naszym rozwiązaniem — inna poprawna metoda też jest dobra.